กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง (Ptosis) แก้แบบไหนดี?

MMCR หรือ Levator Advancement?

การผ่าตัดแก้ไข กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง หรือ Blepharoptosis ไม่ได้มีเพียงวิธีเดียวครับ
สองเทคนิคที่ใช้บ่อย ได้แก่ MMCR (Müller Muscle–Conjunctival Resection / Mullerectomy) และ Levator Advancement

ทั้งสองวิธีสามารถแก้ไข ptosis ได้ แต่เข้าถึงกลไกของเปลือกตาคนละทาง และการเลือกวิธีควรขึ้นอยู่กับ anatomy และปัญหาของคนไข้แต่ละราย

1.MMCR / Mullerectomy — Posterior approach

MMCR เป็นการผ่าตัดจากด้านในเปลือกตา โดยจัดการบริเวณ Müller muscle และ conjunctiva และทำให้ posterior lamella สั้นลง ส่งผลต่อกลไกของ levator complex และช่วยยกระดับเปลือกตาขึ้น

โดยทั่วไปเป็นทางเลือกที่ดี ในคนไข้ที่มี levator function ดี โดยเฉพาะรายที่มีเปลือกตาตก (ptosis) ไม่มาก ชั้นตาเดิมสวยอยู่แล้ว และไม่ได้ต้องการปรับหนังตาส่วนเกิน ไขมัน หรือชั้นตา

ก่อนผ่าตัดสามารถทำ Phenylephrine test เพื่อดูการตอบสนองของเปลือกตา ว่าสามารถขึ้นได้มากน้อยหรือพึงพอใจเพียงใด และใช้เป็นข้อมูลประกอบการเลือก posterior approach

งาน review ล่าสุดรายงานว่า MMCR สามารถเพิ่มความโตของเปลือกตา โดยวัดค่าจากกลางดวงตาดำถึงเปลือกตาบนหรือ MRD1 โดยเฉลี่ยประมาณ 2.1 mm แต่ผลจริงแตกต่างกันในแต่ละคน และไม่ได้หมายความว่า MMCR ใช้ได้เฉพาะ ptosis ≤2 mm เท่านั้น

ดังนั้น ถ้าตาตกไม่มากและชั้นตาเดิมดีอยู่แล้ว อาจไม่จำเป็นต้องเปิดแผลด้านหน้าเพื่อรื้อชั้นตาใหม่ ต้องตรวจดูก่อนครับว่า anatomy, levator function และการตอบสนองของเปลือกตาเหมาะกับวิธีนี้หรือไม่

2. Levator Advancement — Anterior / External approach

Levator advancement เป็นการเข้าไปปรับ levator aponeurosis ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของกลไกหลักในการยกเปลือกตาบน

ข้อได้เปรียบสำคัญของ external approach คือสามารถเข้าถึงและปรับโครงสร้างด้านหน้าได้โดยตรง จึงเหมาะมากเมื่อไม่ได้ต้องการแก้แค่ “ความสูงของตา” แต่ต้องการแก้โครงสร้างของเปลือกตาทั้งหมด eyelid architecture ร่วมด้วย

เช่น

ปรับชั้นตา หรือความสูงชั้นตา eyelid crease และ ชั้นตาที่แสดงออกมา หรือpretarsal show
แก้ชั้นตาสูง ลึก หรือดูไม่เป็นธรรมชาติ
Revision งานแก้ไขเคสจากการผ่าตัดเดิม
ปรับทรงตา eyelid contour
จัดการหนังตาหรือไขมันส่วนเกิน
การเติมไขมัน หรือจัดเรียงไขมัน Fat repositioning หรือ fat augmentation ในรายที่มี volume deficiency

และสามารถใช้แก้ ptosis ได้ตั้งแต่ระดับเล็กน้อยไปจนถึงมาก

ดังนั้นคำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “MMCR กับ Levator Advancement อันไหนดีกว่า?”

แต่จักษุแพทย์เราจะประเมินว่า

Ptosis เกิดจากอะไร?
MRD1 เท่าไร?
Levator function เป็นอย่างไร?
Phenylephrine test ตอบสนองหรือไม่?
ชั้นตาและ contour เดิมเป็นอย่างไร?
และมี skin, fat หรือโครงสร้างอื่นที่ต้องแก้พร้อมกันหรือไม่?

เพราะการรักษา Ptosis / กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง ที่เหมาะสม ไม่ใช่การเลือก technique เดียวให้กับทุกคน แต่คือการเลือก surgical approach ให้สัมพันธ์กับ severity, etiology, levator function, eyelid anatomy, crease, contour และเป้าหมายของผู้ป่วยแต่ละราย

ก่อนผ่าตัดจึงควรได้รับการตรวจอย่างละเอียด รวมถึง MRD1, levator function, eyelid crease, contour, symmetry และ ocular surface รวมถึงหาสาเหตุของ ptosis ก่อนวางแผนการรักษา

— Dr. Yongyot Tuachob
Ophthalmologist | Oculoplastic & Reconstructive Surgeon
นพ.ยงยศ ทั่วจบ (หมอบิ๊ก) ว.44014
จักษุแพทย์เฉพาะทาง ศัลยกรรมจักษุตกแต่งและเสริมสร้าง

References / Further reading

Fatani DR, Kamal YF, AlSulaiman HM. Müller muscle-Conjunctival Resection (MMCR) Surgery: A Comprehensive Literature Review. Eur J Ophthalmol. 2025;35(1):77–87. PMID: 38659353. DOI: 10.1177/11206721241249505.
Al-Abbadi Z, et al. Muller’s muscle conjunctival resection versus external levator advancement for ptosis repair: systematic review and meta-analysis. Int Ophthalmol. 2023. PMID: 36692699. DOI: 10.1007/s10792-023-02633-1.
Ben Simon GJ, et al. Muller’s muscle-conjunctival resection for correction of upper eyelid ptosis: relationship between phenylephrine testing and the amount of tissue resected with final eyelid position. Arch Facial Plast Surg. 2007. PMID: 18025352.
Allen RC, Saylor MA, Nerad JA. The current state of ptosis repair: a comparison of internal and external approaches. Curr Opin Ophthalmol. 2011;22(5):394–399. PMID: 21730839.
Patel RM, et al. Outcomes of levator advancement and Müller muscle-conjunctiva resection for the repair of upper eyelid ptosis. Orbit. 2017. PMID: 28129025.